Asociación Compostelana de Niños y Niñas Hiperactivos

 

TDAH: CARACTERÍSTICAS E TIPOS.

Definición e características do TDAH

O TDAH ou Trastorno por Déficit de Atención e Hiperactividade é un trastorno neurobiolóxico de carácter crónico, sintomaticamente evolutivo e de probable transmisión xenética que afecta entre un 5 e un 10% da poboación infantil, chegando ata á idade adulta no 60% dos casos. Está caracterizado por unha dificultade de manter a atención voluntaria fronte a actividades, tanto académicas como cotiás e unido á falta de control de impulsos. 


A sintomatoloxía pode manifestarse de forma diferente segundo a idade do neno/a e débese desenvolver en dous ó máis ambientes como en casa e no colexio. 

Dáse con maior frecuencia entre os nenos que entre as nenas nunha proporción 4:1, e padéceno tanto pícaros como adolescentes e adultos de todas as condicións sociais, culturais e raciais.

A opinión actual sobre a etioloxía do trastorno céntrase nun fallo no desenvolvemento dos circuítos cerebrais en que se apoian a inhibición e o autocontrol, funcións cruciais para a realización de calquera tarefa.

Segundo o DSM-5 ( Manual diagnóstico e estatístico de trastornos mentais), 

Trastorno por déficit de atención con hiperactividade

A. Patrón persistente de inatención e/ou hiperactividad-impulsividade que interfire co funcionamento ou o desenvolvemento, que se caracteriza por (1) e/ou (2):
1. Inatención: Seis (ou máis) dos seguintes síntomas mantivéronse durante polo menos 6 meses nun grado que non concorda co nivel de desenvolvemento e que afecta directamente as actividades sociais e académicas/laborais:
Nota: Os síntomas non son só unha manifestación do comportamentode oposición, desafío, hostilidade ou fracaso na comprensión de tarefas ou instrucións. Para adolescentes maiores e adultos (17 e máis anos de idade), requírese un mínimo de cinco síntomas.

a. Con frecuencia falla en prestar a debida atención a detalles ou por descoido cométense erros nas tarefas escolares, no traballo ou durante outras actividades (p. ex., pásanse por alto ou se perden detalles, o traballo non se levaa cabo con precisión).
b. Con frecuencia ten dificultades para manter a atención en tarefas ou actividades recreativas (p. ex., ten dificultade para manter a atención en clases,
conversacións ou a lectura prolongada).
c. Con frecuencia parece non escoitar cando se lle fala
directamente (p. ex., parece ter a mente noutras cousas,
ata en ausencia de calquera distracción aparente).
d. Con frecuencia non segue as instrucións e non termina as tarefas escolares, os quefaceres ou os deberes laborais (p. ex., inicia tarefas pero distráese rapidamente e evádese con facilidade).
e. Con frecuencia ten dificultade para organizar tarefas e actividades (p. ex., dificultade para xestionar tarefas secuenciais; dificultade para poñer os materiais e pertencias en orde; descoido e desorganización no
traballo; mala xestión do tempo; non cumpre os prazos).
f. Con frecuencia evita, lle desgusta ou se mostra pouco entusiasta en iniciar tarefas que requiren un esforzo
mental sostido (p. ex., tarefas escolares ou quefaceres
domésticos; en adolescentes maiores e adultos, preparación de informes, completar formularios, revisar artigos longos).
g. Con frecuencia perde cousas necesarias para tarefas ou actividades (p. ex., materiais escolares, lapis, libros,
instrumentos, billeteira, chaves, papeis do traballo, lentes,
móbil).
h. Con frecuencia distráese con facilidade por estímulos externos (para adolescentes maiores e adultos, pode incluír pensamentos non relacionados).
i. Con frecuencia esquece as actividades cotiás (p. ex.,
facer as tarefas, facer as dilixencias; en adolescentes
maiores e adultos, devolver as chamadas, pagar as facturas, acudir ás citas).


2. Hiperactividade e impulsividade: Seis (ou máis) dos seguintes síntomas mantivéronse durante polo menos 6
meses nun grado que non concorda co nivel de desenvolvemento e que afecta directamente ás actividades sociais e académicas/laborais:
Nota: Os síntomas non son só unha manifestación do comportamento de oposición, desafío, hostilidade ou fracaso para comprender tarefas ou instrucións. Para adolescentes con Trastorno por déficit de atención con hiperactividade  e adultos (a partir de 17 anos de idade), requírese un mínimo de cinco síntomas.
a. Con frecuencia xouguetes con ou golpea as mans ou os pés ou se retorce no asento.
b. Con frecuencia levántase en situacións en que se espera que permaneza sentado (p. ex., levántase na
clase, na oficina ou noutro lugar de traballo, ou noutras
situacións que requiren manterse no seu lugar).
c. Con frecuencia corretea ou rube en situacións nas
que non resulta apropiado. (Nota: En adolescentes ou
adultos, pode limitarse a estar inquedo.)
d. Con frecuencia é incapaz de xogar ou de ocuparse tranquilamente
en actividades recreativas.
e. Con frecuencia está ocupado, actuando coma se impulsáse un motor (p. ex., é incapaz de estar ou se sente incómodo estando quedo durante un tempo prolongado, como en restaurantes, reunións; os outros poden pensar que está intranquilo ou que lle resulta difícil seguilos).
f. Con frecuencia fala excesivamente.
g. Con frecuencia responde inesperadamente ou antes de que se conclúa unha pregunta (p. ex., termina as
frases doutros; non respecta a quenda de conversación).
h. Con frecuencia elle difícil esperar a súa quenda (p. ex., mentres espera nunha cola).
i. Con frecuencia interrompe ou se inmisce con outros (p. ex., métese nas conversacións, xogos ou actividades;
pode empezar a utilizar as cousas doutras persoas sen
esperar ou recibir permiso; en adolescentes e adultos,
pode inmiscirse ou adiantarse ao que fan outros).


B. Algúns síntomas de inatención ou hiperactivo-impulsivos estaban ou estan presentes antes dos 12 anos.


C. Varios síntomas de inatención ou hiperactivo-impulsivos están presentes en dous ou máis contextos (p. ex., en casa, na escola ou no traballo; cos amigos ou parentes; noutras actividades).
D. Existen probas claras de que os síntomas interfiran co funcionamento social, académico ou laboral, ou reducen a calidade dos mesmos.
E. Os síntomas non se producen exclusivamente durante o curso da esquizofrenia ou doutro trastorno psicótico e non se explican mellor por outro trastorno mental (p. ex., trastorno do estado de ánimo, trastorno de ansiedade, trastorno disociativo, trastorno da
personalidade, intoxicación ou abstinencia de sustancias).

CLASIFICACIÓN :


Presentación combinada: Si cúmprense o Criterio
A1 (inatención) e o Criterio A2 (hiperactividade-impulsividade) durante os últimos 6 meses.


Presentación predominante con falta de atención:
Si cúmprese o Criterio A1 (inatención) pero non se cumpre o Criterio A2 (hiperactividad-impulsividad) durante os últimos 6 meses.


Presentación predominante hiperactiva/impulsiva:
Si cúmprese o Criterio A2 (hiperactividad-impulsividad)
e non se cumpre o Criterio A1 (inatención) durante os
últimos 6 meses.
Especificar si:
En remisión parcial: Cando previamente cumpríanse todos os criterios, non todos os criterios cumpríronse durante os últimos 6 meses, e os síntomas seguen deteriorando o funcionamento social, académico ou laboral.


Especificar a gravidade actual:


Leve: Poucos ou ningún síntoma están presentes máis que os necesarios
para o diagnóstico, e os síntomas só producen deterioro
mínimo do funcionamento social ou laboral.
Moderado: Síntomas ou deterioros funcionales presentes entre leve  e  grave.
Grave: Presenza de moitos síntomas separadamente dos necesarios para o diagnóstico ou de varios síntomas particularmente graves, ou os síntomas producen deterioro notable do funcionamento social ou laboral.



Outro trastorno por déficit de atención
con hiperactividade especificado


Esta categoría aplícase a presentacións nas que predominan os síntomas característicos de trastorno por déficit de atención e hiperactividade
que causan malestar clinicamente significativo ou deterioro do funcionamento social, laboral ou doutras áreas importantes, pero que non cumpren todos os criterios do trastorno por déficit de atención con hiperactividade ou de ningún dos trastornos da categoría diagnóstica dos trastornos do desenvolvemento neurolóxico. A categoría doutro trastorno por déficit de atención con hiperactividade
especificado utilízase en situacións nas que o clínico opta por comunicar o motivo específico polo que a presentación non cumpre os criterios de trastorno por déficit de atención con hiperactividade ou dalgún trastorno específico do desenvolvemento neurolóxico. Isto faise rexistrando outro trastorno por déficit de atención con hiperactividade específicoe a continuación o motivo específico (p. ex., con síntomas
de inatención insuficientes ).


Trastorno por déficit de atención
con hiperactividade non especificado


Esta categoría aplícase a presentacións nas que predominan os síntomas característicos de trastorno por déficit de atención con hiperactividade que causan malestar clinicamente significativo ou deterioro
do funcionamento social, laboral ou doutras áreas importantes, pero que non cumpren todos os criterios do trastorno por déficit de atención con hiperactividade ou de ningún dos trastornos da categoría diagnóstica dos trastornos do desenvolvemento neurolóxico.

 A categoría de trastorno por déficit de atención con hiperactividade non especificado utilízase en situacións nas que o clínico opta por non especificar o motivo de incumprimento dos criterios de trastorno por déficit de atención con hiperactividade ou dun trastorno do
desenvolvemento neurolóxico específico, e inclúe presentacións nas que non existe suficiente información para facer un diagnóstico máis específico.

BIBLIOGRAFÍA

CIE 10. Trastornos mentais e do comportamento. Meditor, Madrid, 1994 

DSM-V. Diagnostic and statistical anual of mental disorders.


AFECTA DE XEITO DIFERENTE A NENAS E NENAS?


Hai diferenzas entre os nenos e nenas con TDAH. Para empezar, os nenos son catro veces máis propensos a padecelo. Ademais, os síntomas son diferentes: mentres que a hiperactividade é o síntoma predominante neles, a falta de atención é o máis frecuente nelas. 'Descoñécese por que afecta de xeito distinto. O que si sabemos é que ao predominar a inatención nas nenas, ao contrario do que pasa nos nenos que son máis hiperactivos, as primeiras pasan máis desapercibidas porque é un síntoma que non afecta tanto á contorna como a hiperactividade'. Ademais, ao tratarse dun problema neurolóxico, o trastorno ten un certo compoñente hereditario, e pode manifestarse entre irmáns. 'Tense máis risco de padecer este trastorno si outros hai familiares que o padecen'.


ADULTOS CON TDAH

Un dos mitos máis estendidos é que só se dá entre os nenos/as e desaparece na vida adulta. Pero o Trastorno por Déficit de Atención é crónico, aínda que se poden mellorar e reducir os síntomas ata o punto de que non limiten o día a día de quen o padece. Na infancia, os síntomas adoitan aparecer antes dos 7 anos, e manifestarse en polo menos en  dous ámbitos da vida do neno, como en casa e o cole. Entre os adultos, os síntomas cambian lixeiramente de escenario. 'Os adultos con TDAH son persoas que presentan dificultades no traballo, nas relacións sociais e de parella. Trátase de persoas ás que lles custa concentrarse, son desorganizadas e teñen dificultade para iniciar e terminar proxectos, debido, sobre todo, á dificultade que presentan na xestión do tempo'. Son persoas que, ademais, adoitan manter relacións curtas, 'cambian de traballo a miúdo, teñen pouca paciencia e, en ocasións, poden perder o control. Ademais adoitan conducir de xeito temeraria, e ás veces acumulan un alto número de multas e consumo de tóxicos'.